De geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid worden grotendeels geschrapt of uitgesteld. Dat blijkt uit uitgelekte Prinsjesdagstukken die via RTL Nieuws naar buiten zijn gekomen. Het kabinet trekt daarnaast 1,5 miljard euro uit voor koopkrachtmaatregelen.
De uitgelekte plannen bevatten meerdere aanpassingen aan de eerder aangekondigde bezuinigingen sociale zekerheid. Niet alle maatregelen verdwijnen definitief: sommige worden afgezwakt of naar een later jaar verschoven.
Dit zijn de belangrijkste wijzigingen:
De plannen zijn nog niet definitief. De officiële begroting wordt pas op Prinsjesdag gepresenteerd.
Een van de grootste onderdelen van de bezuinigingen sociale zekerheid was een structurele korting op de AOW. Die maatregel zou de overheid ongeveer 2,8 miljard euro moeten besparen, maar staat volgens de gelekte stukken niet langer in de begroting.
Voor AOW-gerechtigden betekent dit dat de eerder aangekondigde ingreep voorlopig niet doorgaat. Het schrappen van de maatregel heeft echter wel gevolgen voor de financiële ruimte van het kabinet. Het geld moet op een andere manier worden gevonden of de staatsschuld en het begrotingstekort kunnen hoger uitvallen.
De precieze dekking is in de eerste berichten over de uitgelekte Prinsjesdagstukken nog niet volledig duidelijk. Dat is een van de punten die op Prinsjesdag verder moeten worden uitgewerkt.
Ook andere onderdelen van de bezuinigingen sociale zekerheid worden aangepast. Het maximale dagloon voor uitkeringen zou met 20 procent worden verlaagd. Die verlaging wordt volgens de gelekte plannen geschrapt.
De maximale duur van een WW-uitkering wordt niet direct gehalveerd van 24 naar 12 maanden. De invoering van die maatregel wordt een jaar uitgesteld, tot 2029. Dat betekent niet automatisch dat de halvering definitief van tafel is. Werkzoekenden kunnen er later alsnog mee te maken krijgen als de maatregel in 2029 wordt ingevoerd.
Een andere maatregel rond de tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten wordt eveneens uitgesteld. Om welke regeling het precies gaat en welke groepen daardoor worden geraakt, moet blijken uit de volledige begrotingsstukken.
Het kabinet trekt 1,5 miljard euro uit om de koopkracht te ondersteunen. Dat geld wordt niet noodzakelijk als één directe uitkering aan huishoudens uitgekeerd. Het kan ook worden gebruikt voor aanpassingen in belastingen, toeslagen of andere inkomensmaatregelen.
Vooral mensen met lagere en middeninkomens worden door de koopkrachtmaatregelen genoemd als doelgroep. De exacte verdeling is nog niet bekend. Daardoor kan nog niet worden vastgesteld welk bedrag afzonderlijke huishoudens erop vooruitgaan.
De aanpassingen aan de bezuinigingen sociale zekerheid zijn mede bedoeld om de gevolgen van eerdere plannen voor huishoudens te beperken. Het kabinet moet op Prinsjesdag duidelijk maken welke maatregelen daarvoor precies worden ingezet.
Tegenover de koopkrachtreparatie staat een hogere belasting voor mensen met hogere inkomens. Volgens de uitgelekte plannen moet die groep gezamenlijk ongeveer 750 miljoen euro extra opbrengen.
De inkomensgrenzen, tarieven en precieze belastingmaatregelen zijn nog niet bekend. Het is daarom te vroeg om te zeggen welke huishoudens precies meer gaan betalen.
De belastingverhoging is politiek belangrijk, omdat de coalitiepartijen daarmee een deel van de kosten van het terugdraaien van de bezuinigingen sociale zekerheid willen opvangen. De definitieve uitwerking kan nog veranderen voordat de begroting officieel wordt gepubliceerd.
De verhoging van het eigen risico in de zorg met 60 euro wordt volgens de gelekte documenten niet in 2027 ingevoerd. De maatregel wordt een jaar uitgesteld tot 2028.
Ook dit is dus geen volledige afschaffing. Mensen krijgen in 2027 mogelijk meer financiële ruimte dan eerder was voorzien, maar kunnen een hogere zorgrekening in 2028 nog steeds tegemoetzien.
De gevolgen hangen af van de uiteindelijke wetgeving en van eventuele andere wijzigingen in de zorgverzekering. Daarover zijn op basis van de gelekte stukken nog geen volledige conclusies te trekken.
De aanpassingen volgen op moeizame onderhandelingen tussen D66, VVD en CDA. Het kabinet heeft geen meerderheid in de Tweede Kamer en heeft daarom steun van oppositiepartijen nodig voor de begroting.
De oppositie drong aan op het schrappen of verzachten van verschillende maatregelen. De veranderingen kunnen daardoor helpen om steun voor de begroting te krijgen, maar maken de financiële plannen ook ingewikkelder.
Jesse Klaver is niet overtuigd van het akkoord. De oppositieleider zegt dat sommige bezuinigingen niet verdwijnen, maar worden doorgeschoven. Ook vindt hij dat het uitstel van een vermogensbelasting mogelijk vooral gunstig is voor de rijkste huishoudens.
Vakbonden FNV en CNV zetten hun acties ondertussen voort. Zij vinden de aanpassingen onvoldoende en blijven kritiek houden op de plannen voor de sociale zekerheid.
De gelekte Prinsjesdagstukken geven een eerste beeld, maar laten nog belangrijke vragen open:
De bezuinigingen sociale zekerheid worden volgens de gelekte stukken dus aanzienlijk verzacht, maar het kabinet heeft nog geen volledig nieuw beleid gepresenteerd. Pas op Prinsjesdag wordt duidelijk welke maatregelen definitief worden opgenomen in de begroting voor 2027.
Dit artikel is gebaseerd op uitgelekte Prinsjesdagstukken en berichtgeving van onder meer RTL Nieuws, NOS, ANP, BNR, Accountancy Vanmorgen, De Limburger en nieuwsberichten over de reacties van oppositie en vakbonden.
