Verzekeringen. Iedereen heeft ze, maar veel mensen weten niet goed welke nu echt verplicht zijn en welke je kunt overslaan zonder al te veel risico te lopen. De keuze kan overweldigend zijn, zeker als je net zelfstandig gaat wonen of voor het eerst een auto koopt. Toch is het niet zo ingewikkeld als het lijkt. In Nederland zijn er maar een handjevol verzekeringen die je wettelijk moet hebben. De rest is een afweging op basis van je eigen situatie.
Als het gaat om verplichte verzekeringen Nederland, zijn er twee die voor bijna iedereen gelden: de zorgverzekering en, als je een auto hebt, de WA-verzekering.
De zorgverzekering is wettelijk verplicht voor iedereen van 18 jaar of ouder die in Nederland woont of werkt. Kinderen tot 18 jaar zijn gratis meeverzekerd via de polis van hun ouders. Het basispakket dekt onder andere huisartsbezoeken, ziekenhuiszorg en noodzakelijke medicijnen. Voor 2026 blijft het verplichte eigen risico staan op €385, wat betekent dat je dit bedrag per jaar zelf betaalt voordat de verzekeraar zorgkosten vergoedt. De premie verschilt per verzekeraar en loopt in 2026 ruwweg uiteen van €142 tot €185 per maand.
Dan de WA-verzekering voor je auto, motor of scooter. Zodra een voertuig op jouw naam staat, ben je wettelijk verplicht het minimaal WA-verzekerd te hebben. Dit staat vastgelegd in de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen (Wam), die al sinds 1963 van kracht is. De WA-verzekering dekt schade die je met je voertuig aan anderen of andermans eigendommen veroorzaakt, zowel letselschade als materiële schade. Schade aan je eigen auto valt hier niet onder. Rij je onverzekerd, dan kun je van zowel de RDW als de politie een boete krijgen die kan oplopen tot enkele honderden euro's.
Een derde verplichte verzekering geldt specifiek voor huiseigenaren met een hypotheek: de opstalverzekering. Vrijwel alle hypotheekverstrekkers stellen deze verplicht, omdat de woning dient als onderpand voor de lening.
Veel mensen halen de begrippen inboedel, opstal en aansprakelijkheid door elkaar. Het zijn drie verschillende verzekeringen die elk een eigen deel van het risico afdekken.
De opstalverzekering dekt de woning zelf, en alles wat er vast aan zit. Denk aan het dak, de muren, de keuken en de badkamer. Een goede vuistregel is: alles wat je niet kunt meenemen bij een verhuizing, valt onder de opstal. Huurders hoeven dit doorgaans niet zelf te regelen, dat is de verantwoordelijkheid van de verhuurder.
De inboedelverzekering dekt juist alles wat los staat in de woning. Je bank, televisie, kleding, sieraden en elektronica, dit valt allemaal onder de inboedel. Niet verplicht, maar het Nibud noemt het wel verstandig om deze verzekering af te sluiten als je waardevolle spullen in huis hebt die je niet zomaar kunt vervangen. Bedenk ook dat de totale waarde van al je spullen vaak hoger uitvalt dan je denkt. Standaard dekt de inboedelverzekering schade door brand, water, storm en diefstal. Schade door eigen schuld, zoals een omgevallen glas op je laptop, is niet standaard meeverzekerd tenzij je kiest voor een all-risk-variant.
De aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren (AVP) dekt schade die jij, of iemand uit je huishouden, onbedoeld veroorzaakt aan anderen. Je kind gooit een bal door de ruit van de buren, of je stoot per ongeluk een dure vaas om bij vrienden thuis. Zulke situaties kunnen flink in de papieren lopen, zeker als er ook sprake is van letsel. De AVP is niet verplicht, maar het Nibud adviseert hem nadrukkelijk. Voor een relatief lage maandelijkse premie dek je daarmee een risico af dat in theorie tot in de tienduizenden euro's kan oplopen.
Naast de verplichte verzekeringen zijn er een paar die de moeite waard zijn om serieus te overwegen, afhankelijk van je situatie. Welke verzekeringen afsluiten je dan en welke niet, hangt grotendeels af van je eigen financiële buffer en de risico's die je loopt.
Als je een koopwoning hebt en een partner, is een overlijdensrisicoverzekering voor veel mensen een logische stap. Wanneer een van de twee wegvalt, kan de achterblijvende partner anders in de problemen komen met de maandelijkse woonlasten. Veel hypotheekverstrekkers stellen deze verzekering dan ook verplicht als onderdeel van de hypotheekafspraken.
Ben je zelfstandig ondernemer, dan verdient een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) aandacht. Als zzp'er heb je geen recht op een WW-uitkering en bouw je geen werknemersverzekering op. Val je uit door ziekte of een ongeluk, dan stopt het inkomen direct. Er zijn plannen geweest om een AOV voor zzp'ers verplicht te stellen in 2026, maar die zijn voorlopig nog niet definitief. Voor werknemers in loondienst geldt dit risico minder sterk, omdat werkgevers verplicht zijn het loon door te betalen bij ziekte.
Een rechtsbijstandverzekering is een verzekering die mensen geregeld onderschatten. Zeker als je net een woning hebt gekocht of in een complexe huursituatie zit, kan juridische hulp al snel honderden euro's per uur kosten. Met een rechtsbijstandverzekering heb je toegang tot juridisch advies en bijstand bij geschillen, zonder dat je telkens de portemonnee hoeft te trekken.
De vraag welke verzekeringen heb ik nodig, heeft geen universeel antwoord. Twee verzekeringen zijn voor vrijwel iedereen verplicht: de zorgverzekering en de WA-verzekering als je een voertuig bezit. Heb je een koopwoning met hypotheek, dan komt de opstalverzekering daarbij. De inboedelverzekering en de aansprakelijkheidsverzekering zijn formeel niet verplicht, maar wie de financiële risico's overziet begrijpt al snel waarom ze zo populair zijn.
Wat de rest betreft, is het verstandig om naar je eigen situatie te kijken. Heb je een gezin, een eigen huis, een eigen bedrijf of weinig financiële buffer? Dan is de kans groter dat extra verzekeringen de moeite waard zijn. Heb je voldoende spaargeld en weinig vaste lasten? Dan kun je sommige risico's ook gewoon zelf opvangen. Het gaat er niet om zoveel mogelijk verzekeringen af te sluiten, maar de juiste.
